Financiële en digitale (zelf)redzaamheid

Met gebrekkige financiële en digitale competenties is het bijna onmogelijk om volwaardig deel te nemen aan de Nederlandse samenleving, zo ervaren veel vluchtelingen, laaggeletterden en anderen. Naast een (digitaal en fysiek) toegankelijke overheid is nog veel aandacht nodig voor het versterken van de individuele competenties van burgers.

De meeste financiële problemen ontstaan na levensgebeurtenissen zoals een scheiding, het verliezen van werk of migratie. Maar met de juiste financiële competenties en tijdige begeleiding kan vaak wel voorkomen worden dat men in problematische schulden terecht komt.

Voor nieuwkomers en mensen met een laag inkomen is het financiële systeem in Nederland complex, zeker als men ook beperkte digitale basisvaardigheden heeft. Om vluchtelingen hier wegwijs in te maken en hun financiële en digitale competenties te versterken, heb ik als projectleider en vrijwillige budgetcoach gewerkt aan uitvoering, doorontwikkeling en effectmeting van de methode Euro-Wijzer en heb ik samengewerkt met de stichting Digisterker om hun training Werken met de e-overheid toegankelijk te maken voor vluchtelingen.

Het oorspronkelijke uitgangspunt van het financieel ontzorgen in de Wi21 was het tegengaan van stress vanwege geldzorgen. In de voorbereiding op de wet constateerde ik dat de uitwerking hiervan, in de vorm van een generieke maatregel en vergaand budgetbeheer niet de juiste oplossing zou zijn voor het merendeel van de vluchtelingen.¹  Inmiddels kunnen gemeenten meer maatwerk toepassen, met oog voor de individuele financiële competenties van inburgeraars en bieden veel gemeenten ook financiële educatie.

Maar financiële (zelf)redzaamheid is zeker niet alleen voor inburgeraars een uitdaging. Naast kennis over het Nederlandse financiële systeem en financiële vaardigheden, valt ook de houding ten opzichte van financiën en het inschatten van risico’s onder financiële competenties. Zo zag ik als onderzoeker bij E-Quality dat veel vrouwen in Nederland in  2012 een erg rooskleurig beeld hadden van hun financiële toekomst en het niet belangrijk vonden om economisch zelfstandig te zijn. We constateerden dat onder andere het vergroten van risicoperceptie en financieel zelfvertrouwen van belang zijn om voorbereid te zijn op de financiële consequenties van levensgebeurtenissen.²

Om ook in de praktijk en bij een brede groep te zien wat werkt bij het tegengaan van financiële problemen en schulden, ben ik sinds kort vrijwilliger bij Schuldhulpmaatje. Daarnaast ben ik vrijwilliger geworden bij het IDO-punt (Informatiepunt Digitale Overheid) in de Haagse wijk Transvaal, om een heel diverse groep mensen te ondersteunen bij hun digitale contacten met de overheid en hun digitale vaardigheden.